Κύθνος – «έξυπνο» νησί

Διάρκεια έργου: 2019 – 2021
Π/Υ: 7.980.000,00€
Ρόλος: Επικεφαλής έργου
Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο της Συμφωνίας Συμβιβασμού μεταξύ Ελληνικής Δημοκρατίας και Siemens

Το έργο «Κύθνος Έξυπνο Νησί» είναι το μεγαλύτερο έργο έρευνας και ανάπτυξης που έχει εφαρμοστεί ποτέ στον Ελληνικό νησιωτικό χώρο και ως τέτοιο θα αποτελέσει έργο ορόσημο για τη χώρα και την διεθνή κοινότητα. Απώτερος σκοπός του έργου είναι να αξιοποιηθεί το μοναδικό φυσικό και πολιτισμικό κεφάλαιο της Κύθνου προς όφελος μιας ισόρροπης τοπικής ανάπτυξης, που μακροπρόθεσμα θα παράγει πλούτο και θα εξασφαλίζει βέλτιστη ποιότητα ζωής στους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού.

Για τα επόμενα χρόνια, η Κύθνος θα αποτελέσει ένα «ζωντανό εργαστήρι» σχεδιασμού και υλοποίησης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων για την αναβάθμιση και ολοκληρωμένη διαχείριση των τοπικών υποδομών ενέργειας, υδατικών πόρων, αποβλήτων, μεταφορών και οδοφωτισμού.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις θα συμβάλουν στην ανάδειξη της Κύθνου ως προορισμό εναλλακτικού τουρισμού, θα διευρύνουν την τουριστική περίοδο και θα στηρίξουν τη λειτουργική διασύνδεση πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα στο πλαίσιο μετάβασης της τοπικής οικονομίας σε ένα έξυπνο, βιώσιμο, και φιλικό προς το περιβάλλον παραγωγικό μοντέλο.

Με την ισχυρή στήριξη του Δήμου και της τοπικής κοινωνίας, την εξειδικευμένη επιστημονική και τεχνική κατάρτιση, την κατανόηση των τοπικών αναγκών και της αναπτυξιακής δυναμικής της Κύθνου, οι φορείς υλοποίησης – Δίκτυο ΔΑΦΝΗ / Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου – εγγυώνται την άρτια εκτέλεση του έργου που θα επιφέρει σημαντικά πολλαπλασιαστικά οφέλη τόσο στην ανάπτυξη της Κύθνου όσο και στον ευρύτερο νησιωτικό χώρο.

Συνολικά, το έργο θα έχει σημαντικό αποτύπωμα στην εθνική οικονομία, διότι πρώτον, η υλοποίησή του θα γίνει από ερευνητικό και τεχνικό προσωπικό το οποίο απασχολείται στην Ελλάδα, δεύτερον θα προσφέρει λύσεις σε χρόνιες προκλήσεις διαχείρισης των υποδομών της Κύθνου, προκλήσεις που καταγράφονται και σε άλλα νησιά και τρίτον θα λειτουργήσει ως αναπαράξιμο παράδειγμα, σε άλλα νησιά και απομονωμένες περιοχές (ορεινές και αγροτικές), καθώς και σε αστικά κέντρα, συμβάλλοντας στην ανάδυση των «έξυπνων πόλεων» του μέλλοντος.

Η επιλογή της Κύθνου ως τόπου επίδειξης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων συνδέεται με την εγγύτητα του νησιού με την Αθήνα, τη διπλή ακτοπλοϊκή σύνδεσή του με τον Πειραιά και το Λαύριο, τη μη διασύνδεσή του για τα επόμενα – αρκετά – χρόνια με το ηπειρωτικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και του πλούσιου ιστορικού στην υλοποίηση καινοτόμων πιλοτικών έργων παραγωγής και διαχείρισης πράσινης ενέργειας (1ος αιολικός σταθμός στην Ευρώπη, 1ος νησιωτικός υβριδικός σταθμός και 1ο μικροδίκτυο στην Γαϊδουρόμαντρα, Ευρωπαϊκό έργο WiseGRID εφαρμογών έξυπνου δικτύου).

Ιστορικό επιδεικτικών έργων

Περιγραφή παρεμβάσεων

  • Έξυπνο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας: Προβλέπεται η ανάπτυξη και εγκατάσταση Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας (ΚΕΕ) το οποίο θα διασφαλίζει την αυτοματοποιημένη και αποδοτική λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος της Κύθνου, διευκολύνοντας την υψηλότερη διείσδυση παραγόμενης ενέργειας από τοπικά διαθέσιμες ΑΠΕ, τη μελλοντική ένταξη μονάδων αποθήκευσης αλλά και την ευέλικτη διαχείριση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Για την υλοποίηση του έργου αυτού προβλέπεται η συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία και την ασφάλεια του συστήματος.
  • Ευέλικτη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας:Έξυπνες ηλεκτρικές συσκευές (κλιματιστικά και πλυντήρια) και έξυπνοι μετρητές θα εγκατασταθούν σε πολλούς καταναλωτές (κατοικίες και επιχειρήσεις). Η λειτουργία των συσκευών θα ρυθμίζεται ευέλικτα με βάση τη διαθεσιμότητα παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα και την ανάγκη μετατόπισης ζήτησης για την αποφυγή έντονων αιχμών που καθιστούν τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος οικονομικά και τεχνικά μη αποδοτική. Η ρύθμιση λειτουργίας των συσκευών θα πραγματοποιείται με τρόπο που εξασφαλίζει τη βέλτιστη λειτουργία του τοπικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να δυσχεραίνει την καθημερινότητα των καταναλωτών.
  • Έξυπνα μικροδίκτυα: Η εγκατάσταση και λειτουργία των μικροδικτύων έχει στόχο να καταδείξει τη δυνατότητα απομακρυσμένων περιοχών να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ηλεκτρική ενέργεια μέσω τις αξιοποίησης  τοπικά παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ. Συγκεκριμένα προβλέπεται η ανακατασκευή και ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου μικροδικτύου στην περιοχή της Γαϊδουρόμαντρας, με την εγκατάσταση μικρής ανεμογεννήτριας, την αντικατάσταση των υφιστάμενων συσσωρευτών και την επιλεγμένη αντικατάσταση φωτοβολταϊκών πλαισίων και πιθανά λοιπών αναγκαίων παρεμβάσεων. Επίσης προβλέπεται η εγκατάσταση ενός νέου μικροδικτύου σε επιλεγμένη συστάδα νέων σύγχρονων εξοχικών κατοικιών, όπου θα ενσωματωθούν καινοτόμες τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας και διαχείρισης του δικτύου, το οποίο θα μπορεί να λειτουργεί σε απομονωμένη κατάσταση ή διασυνδεδεμένο με το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας του νησιού, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αυτοπαραγωγής.
  • Έξυπνος οδοφωτισμός: Η ενεργειακή και ποιοτική αναβάθμιση του δικτύου οδοφωτισμού του νησιού θα επιτευχθεί μέσω της αντικατάστασης των φωτιστικών σωμάτων με σώματα υψηλής απόδοσης τεχνολογίας LED σε συνδυασμό με τη χρήση έξυπνων συστημάτων ελέγχου δεδομένων των εποχικών αναγκών φωτισμού αρκετών περιοχών του νησιού. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στο σχεδιασμό των φωτιστικών, λαμβάνοντας υπόψη τον παραδοσιακό χαρακτήρα των οικισμών της Κύθνου.
  • Έξυπνη διαχείριση υδατικών πόρων: Οι παρεμβάσεις εδώ αφορούν τόσο την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης της υφιστάμενης μονάδας αφαλάτωσης όσο και τη γενικότερη βελτίωση της απόδοσης των δικτύων διανομής νερού στο πλαίσιο ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης υδατικών πόρων που θα εκπονηθεί. Προβλέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού σταθμού, μικρής ανεμογεννήτριας και συστήματος αποθήκευσης ενέργειας, καλύπτοντας σε σημαντικό βαθμό τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας των μονάδων αφαλάτωσης. Ταυτόχρονα θα υλοποιηθούν παρεμβάσεις στο δίκτυο διανομής αφαλατωμένου νερού με σκοπό την μείωση των απωλειών νερού μέσω αντικατάστασης τμημάτων των σωληνώσεων και εγκατάστασης συστημάτων εντοπισμού βλαβών, την ενίσχυση των δυνατοτήτων αποθήκευσης νερού και κατά επέκταση ενέργειας σε βέλτιστα διαστασιολογημένες δεξαμενές και την αποδοτική παρακολούθηση των καταναλώσεων μέσω εγκατάστασης έξυπνων υδρομέτρων.
  • Έξυπνη διαχείριση αποβλήτων: Με στόχο τη μετατροπή της Κύθνου σε νησί μηδενικών αποβλήτων, με τη διαχείριση της μεγαλύτερης ποσότητας παραγόμενων αποβλήτων να γίνεται τοπικά, θα βελτιστοποιηθεί το σύστημα ανακύκλωσης στερεών αποβλήτων που λειτουργεί ήδη στο νησί, θα προωθηθεί η κομποστοποίηση οργανικών αποβλήτων σε οικιακό επίπεδο ενώ θα τεθεί σε λειτουργία, για επιδεικτικούς σκοπούς, αποκεντρωμένη μονάδα αναερόβιας χώνευσης μικρής κλίμακας σε συνδυασμό με αερόβιο σύστημα για την επεξεργασία τοπικών γεωργικών αποβλήτων, (από τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα), για την παραγωγή βιοαερίου, εδαφοβελτιωτικού, ύδατος προς επαναχρησιμοποίηση και άλλων υποπροϊόντων.
  • Έξυπνες μεταφορές και κινητικότητα: Προβλέπεται η εγκατάσταση σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε διάφορα σημεία του νησιού και η προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων τόσο προς αντικατάσταση των συμβατικών οχημάτων του Δήμου (επιβατηγά και απορριμματοφόρα) όσο και για την ενεργοποίηση συστήματος κοινής χρήσης ηλεκτρικών οχημάτων από τους επισκέπτες του νησιού. Παράλληλα στο πλαίσιο επίδειξης των δυνατοτήτων αξιοποίησης της ηλεκτροκίνησης και στις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων, το λιμάνι του Μέριχα θα φιλοξενήσει ένα σταθμό φόρτισης που θα παρέχει ενέργεια σε μικρό ηλεκτρικό σκάφος το οποίο θα συνδέει το λιμάνι με τη διάσημη παραλία της Κολώνας σε προκαθορισμένες ώρες συμπληρώνοντας τα ήδη υπάρχοντα δρομολόγια. Δεδομένου του ότι η Κύθνος δεν είναι διασυνδεδεμένη με το ηπειρωτικό δίκτυο, η ηλεκτροκίνηση, πέραν των άλλων οφελών, θα συμβάλλει και στη σταδιακή αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα μέσω της έξυπνης διαχείρισης των φορτίων και της παραγωγής.
  • Κέντρο «Έξυπνη Κύθνος»: Κορωνίδα του όλου εγχειρήματος αποτελεί η αξιοποίηση δύο δημοτικών κτιρίων τα οποία θα υποστούν ριζική ανακαίνιση και θα μετατραπούν σε Κτίρια Σχεδόν Μηδενικής Κατανάλωσης Ενέργειας με σκοπό να φιλοξενήσουν το «Κέντρο Κύθνος Έξυπνο Νησί» και το «Έξυπνο Εργαστήριο Εκπαίδευσης». Το πρώτο κτίριο θα λειτουργήσει ως κέντρο ελέγχου και διαχείρισης των διαφόρων επιδεικτικών συστημάτων αλλά παράλληλα και ως έκθεση των διαφόρων τεχνολογικών λύσεων που έχουν εγκατασταθεί στο νησί. Το δεύτερο κτίριο θα φιλοξενεί θερινά σχολεία, εθνικού και διεθνούς χαρακτήρα καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, με εκπαιδευόμενους όλων των βαθμίδων.

Σχετικά νέα